Podsumowanie XLVI posiedzenia Sejmu

RZ1_1905.view.jpg

fot. Kancelaria Sejmu/Rafał Zambrzycki

Rozszerzenie tarczy antyinflacyjnej było najistotniejszym punktem 46. posiedzenia Sejmu (12 i 13 stycznia). Posłowie uchwalili także nową ustawę o dokumentach paszportowych oraz znowelizowali Prawo oświatowe.

Tarcza antyinflacyjna

W ramach walki ze skutkami inflacji Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług. Przyjęte rozwiązania przewidują obniżenie stawek podatku VAT w okresie od 1 lutego do 31 lipca 2022 r. na żywność, nawozy, środki ochrony roślin, ziemię ogrodniczą i inne środki wspomagające produkcję rolniczą oraz na gaz ziemny do stawki 0 proc.; na energię elektryczną i energię cieplną do stawki 5 proc., a na paliwa silnikowe (tj. olej napędowy, biokomponenty stanowiące samoistne paliwa, benzynę silnikową, gaz LPG) do stawki 8 proc. Celem wprowadzanych rozwiązań jest, zgodnie z

uzasadnieniem poselskiego projektu, zahamowanie wzrostu cen, mające pomóc w walce ze skutkami inflacji, a w konsekwencji poprawa sytuacji rodzin i gospodarstw domowych. Ustawa nakłada także na sprzedawców obowiązek poinformowania nabywców o obniżonych stawkach podatku. Kolejnym aktem prawnym będącym odpowiedzią na postępujący wzrost cen jest ustawa o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców paliw gazowych w związku z sytuacją na rynku gazu. Rozszerza ona wprowadzone w grudniu 2021 r. w Prawie energetycznym rozwiązania chroniące odbiorców w gospodarstwach domowych, które pozwalają na rozłożenie w czasie podwyżek cen gazu oraz wprowadzają system rekompensat dla dostawców. Dzięki temu ochroną przed drastycznymi podwyżkami cen objęte będą nie tylko gospodarstwa domowe, ale także niektóre podmioty realizujące zadania z zakresu użyteczności publicznej takie jak szpitale, szkoły, żłobki, przedszkola, noclegownie itp. – wraz z odpowiednimi rekompensatami dla sprzedawców. Ustawa potwierdza i podkreśla ponadto, że ochroną objęci będą również mieszkańcy budynków wielolokalowych, którzy nie zawarli z przedsiębiorstwami energetycznymi indywidualnych umów, a których obejmuje ustawowa ochrona. Projekt był rozpatrywany w trybie pilnym.

Pozostałe ustawy

Wzrost roli organów sprawujących nadzór pedagogiczny (w szczególności kuratorów oświaty) przewiduje ustawa o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw. Celem nowelizacji jest umożliwienie im jak najpełniejszego wykonywania powierzonych ustawowo zadań, w tym szczególnej dbałości o właściwą jakość edukacji. W przypadku nierealizowania wydanych zaleceń, kurator będzie mógł wystąpić do organu prowadzącego szkołę lub placówkę z wnioskiem o odwołanie jej dyrektora w czasie roku szkolnego. Ustawa wprowadza ponadto przepisy pozwalające na zorganizowanie nauki zdalnej w sytuacjach, gdy zajęcia stacjonarne muszą zostać zawieszone z przyczyn innych niż stan epidemii. Dotychczas w przypadku np. silnego mrozu uczniowie nie przychodzili do szkoły, jednak nie było podstawy prawnej do tego, by mogli uczyć się zdalnie. W nowelizacji doprecyzowano też przepisy dotyczące działalności prowadzonej na terenie szkół przez stowarzyszenia i inne organizacje. Dyrektor szkoły będzie musiał uzyskać pozytywną opinię organu nadzoru przed rozpoczęciem prowadzonych przez te podmioty zajęć oraz przedstawić ją rodzicom ucznia lub pełnoletniemu uczniowi oraz poinformować ich o celach i treściach programu zajęć i pozytywnych opiniach kuratora, rady szkoły i rady rodziców. Rodzic będzie miał prawo do decydowania o udziale dziecka w zajęciach, a także będzie mógł zasięgnąć informacji, np. o kompetencjach osób je prowadzących.

Uproszczenie procedur paszportowych, ich informatyzacja oraz wzmocnienie bezpieczeństwa wydawanych dokumentów jest celem uchwalonej ustawy o dokumentach paszportowych. Zastąpi ona dotychczasową, wielokrotnie nowelizowaną, ustawę z 2006 r. Uchwalone przepisy przewidują m.in. powstanie Rejestru Dokumentów Paszportowych, który obok rejestru PESEL, Rejestr Dowodów Osobistych, rejestru stanu cywilnego czy Rejestru Danych Kontaktowych stanie się elementem rozwijanego stale Systemu Rejestrów Państwowych. Uproszczona zostanie procedura wydawania paszportu – nie będzie konieczne np. składanie papierowego wniosku o wydanie tego dokumentu.

Celem ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu socjalnym oraz niektórych innych ustaw jest, zgodnie z uzasadnieniem, motywowanie osób wykluczonych społecznie do podjęcia reintegracji zawodowej i społecznej. Proces ten realizowany jest przez centra integracji społecznej (CIS) lub kluby integracji społecznej (KIS), przybiera także postać zatrudnienia wspieranego. Ubóstwo nie będzie już przesłanką niezbędną do otrzymania wsparcia, decydujący w tym względzie jest bowiem sam fakt wykluczenia społecznego. W klubach integracji społecznej będą mogły uczestniczyć osoby mające ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Wzrośnie także wysokość świadczenia integracyjnego (do wysokości 120 proc. zasiłku dla bezrobotnych) przez okres całego uczestnictwa w zajęciach w CIS.

Celem ustawy o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw jest rozstrzygnięcie,  który reżim prawny ma znaleźć zastosowanie w przypadku postępowania dotyczącego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydawanej przed uzyskaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie budowy obiektu energetyki jądrowej, w stosunku do której inwestor wystąpił już z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ustawa przewiduje, że zastosowanie znajdą przepisy obowiązujące obecnie, a nie aktualne w chwili złożenia wniosku.

Ustawa o zmianie ustawy o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera pozwoli na odciążenie branży lotniczej dotkniętej skutkami pandemii wirusa SARS-CoV. Przewiduje ona rozłożenie w czasie nakładania na przewoźników lotniczych kar finansowych za naruszenie obowiązków związanych z przekazywaniem danych o przelocie pasażera, a także skumulowanie prowadzonych postępowań. Jak podkreślono w uzasadnieniu projektu, egzekwowanie zaległych kar finansowych mogłoby stać się czynnikiem utrudniającym utrzymanie funkcjonowania przedsiębiorstw lotniczych w trudnych czasach.

Wzrost dochodów rolników będzie możliwy dzięki ustawie o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Przyjęte przepisy pozwolą na wypłatę rolnikom uzupełniającej płatności podstawowej w ramach dopłat bezpośrednich już od 2022 r.

Ustawa o zmianie ustawy – Prawo energetyczne zmienia procedurę odmowy świadczenia usług dystrybucji gazu w lokalnych, izolowanych sieciach gazowych przez przedsiębiorstwo świadczące jednocześnie usługę sprzedaży i dystrybucji gazu. Po wejściu przepisów w życie, przed odmową świadczenia usługi konieczne będzie uzyskanie decyzji Urzędu Regulacji Energetyki zwalniającej z obowiązku jej świadczenia.

Przepisy ustawy o zmianie ustawy o rezerwach strategicznych oraz niektórych innych ustaw rozszerzają katalog rezerw strategicznych o dotychczas nieuwzględnione materiały wybuchowe, broń, amunicję oraz ich istotne części, ładunki miotające oraz wyroby i technologie o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym.

I czytania

Sejm przeprowadził pierwsze czytania trzech poselskich projektów ustaw regulujących uprawę konopi. Projekty rozpatrywane były w dyskusji łącznej. Celem projektu ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii jest uregulowanie kwestii dotyczących upraw i zbioru konopi innych niż włókniste w celu uzyskania surowca farmaceutycznego. Projekt przewiduje wykreślenie przepisu zakazującego ich uprawy. Będzie ona dozwolona po uzyskaniu zezwolenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego, a prowadzić ją będzie mógł instytut badawczy nadzorowany przez ministra właściwego do spraw rolnictwa. W projekcje przewidziano także podniesienie dozwolonego poziomu substancji THC w konopiach określanych jako włókniste z 0,2 do 0,3 proc, dzięki czemu rolnicy nie będą narażeni na straty w przypadku nieznacznego przypadkowego przekroczenia limitu spowodowanego naturalnymi warunkami uprawy tych roślin. Projekt został skierowany do dalszych prac w Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Komisji Zdrowia. Pozostałe dwa projekty Sejm odrzucił w I czytaniu. Projekt ustawy o konopiach włóknistych, również zakładał wzrost dopuszczalnego poziomu THC w konopiach włóknistych, a także rozszerzenie katalogu dozwolonego wykorzystywania konopi włóknistych, natomiast projekt ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw przewidywał m.in. wprowadzenie do polskiego porządku prawnego pojęć „stan po spożyciu tetrahydrokannabinolu” i „stanu upojenia tetrahydrokannabinolem”, analogicznych do stanu po użyciu alkoholu i stanu nietrzeźwości, a także umożliwienie pacjentom przyjmującym produkty lecznicze sporządzone z konopi innych niż włókniste przetwarzania i przerabiania ich na własny użytek.

Podjęta uchwała

Sejm podjął uchwałę w sprawie zmian w składach osobowych komisji sejmowych.

Wniosek o wyrażenie wotum nieufności

Sejm rozpatrywał wniosek o wyrażenie wotum nieufności wobec ministra sportu i turystyki Kamila Bortniczuka. Wobec nieuzyskania wymaganej większości głosów został on odrzucony.

Informacja i pytania w sprawach bieżących

Przedmiotem informacji bieżącej były działania osłonowe rządu oraz wprowadzenie tarczy antyinflacyjnej w związku z sytuacją międzynarodową na rynku energii i gazu. Informację na wniosek Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość przedstawiła Minister Klimatu i Środowiska Anna Moskwa. Jak powiedziała, w efekcie zaproponowanych przez rząd i uchwalonych przez Sejm rozwiązań, w tym obniżek danin na energię i paliwa, rozszerzenia grona odbiorców gazu, uprawnionych do taryf, itp., odbiorcy energii zaoszczędzą ok. 25 mld zł.

Pytania w sprawach bieżących dotyczyły m.in. drugiego naboru wniosków do Polskiego Ładu: Programu Inwestycji Strategicznych, sytuacji producentów trzody chlewnej oraz nowej edycji programu "Za życiem".